समय: सबैभन्दा अमूल्य सम्पत्ति, जसलाई संसारको कुनै धनले पनि किन्न सक्दैन

समय: सबैभन्दा अमूल्य सम्पत्ति, जसलाई संसारको कुनै धनले पनि किन्न सक्दैन

मानिसको जीवनमा धेरै कुराहरू आउँछन् र जान्छन्। धन आउँछ, धन जान्छ। मान्छेहरू भेटिन्छन्, छुट्छन्। सम्बन्ध बन्छन्, कतिपय टुट्छन्। शरीर परिवर्तन हुन्छ, सोच परिवर्तन हुन्छ, परिस्थिति परिवर्तन हुन्छ। तर एउटा कुरा कहिल्यै रोकिँदैन, कहिल्यै थाक्दैन, कसैको प्रतीक्षा गर्दैन। त्यो हो—समय।

समय एउटा यस्तो अदृश्य शक्ति हो, जसलाई कसैले देख्न सक्दैन तर सबैले महसुस गर्छन्। यसको कुनै आकार छैन, कुनै रङ छैन, कुनै आवाज छैन। तर यसको प्रभाव संसारको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो। समय न राजा देखेर रोकिन्छ, न गरिब देखेर। न धनीका लागि ढिलो हुन्छ, न गरीबका लागि छिटो। यो त आफ्नो गतिमा निरन्तर बगिरहन्छ।

सबैभन्दा अचम्मको कुरा के छ भने, संसारमा सबैभन्दा मूल्यवान वस्तु यही समय हो, तर यसलाई पाउन हामीले न कुनै पैसा खर्च गर्नुपर्छ, न कुनै मेहनत। यो त जन्मेदेखि मृत्युसम्म आफैँ हामीलाई दिइरहेको उपहार हो। सायद यही कारणले हामी यसको वास्तविक मूल्य बुझ्दैनौँ।

एकपटक आफैँलाई एउटा प्रश्न सोध्नुस्।

हिजो बितेको एउटा घण्टा, एउटा मिनेट, वा एउटा सेकेन्ड तपाईं करोडौँ रुपैयाँ खर्च गरेर पनि फर्काउन सक्नुहुन्छ?

उत्तर स्पष्ट छ—कहिल्यै सकिँदैन।

किनकि संसारमा एउटा मात्र कुरा यस्तो छ, जुन एकपटक बितेपछि कहिल्यै फर्केर आउँदैन। त्यो हो—समय।

हामी भन्छौँ, "फेरि भेटौँला।" "भोलि गरौँला।" "अर्को वर्ष समय मिलाउँला।" तर कसैले पनि "हिजो फर्केर जाऔँला" भन्न सक्दैन। हिजो सधैँका लागि इतिहास बनिसकेको हुन्छ।

समयको वास्तवमा कुनै नाम हुँदैन

हामीले आइतबार, सोमबार, मंगलबार, बिहान, दिउँसो, बेलुका, १० बज्यो, १२ बज्यो भनेर समयलाई चिन्ने गरेका छौँ। तर एकछिन गहिरिएर सोच्नुभयो भने यी नामहरू समयका होइनन्, मानिसले बनाएका चिनारी मात्र हुन्।

समय आफैँलाई कुनै नामको आवश्यकता पर्दैन।

न त उसलाई क्यालेन्डर चाहिन्छ, न घडी।

यी सबै हामीले आफ्नो सुविधा र व्यवस्थाका लागि बनाएका उपकरण मात्र हुन्।

समय त नदीजस्तै निरन्तर बगिरहन्छ। उसलाई आज र भोलिको कुनै अर्थ हुँदैन। उसले कहिल्यै भन्दैन—"म आज थाकेको छु, केहीबेर रोक्छु।" उसले कहिल्यै कसैको प्रतीक्षा गर्दैन।

हामी समयलाई घटनाहरूले सम्झिन्छौँ

रोचक कुरा के छ भने, हामी समयलाई घडीले भन्दा बढी सम्झनाले चिन्ने गर्छौँ।

हामी भन्दैनौँ—"त्यो सोमबार थियो।"

हामी भन्छौँ—

"त्यो मेरो जन्म भएको समय थियो।"

"त्यो मैले पहिलो पटक मायालाई भेटेको दिन थियो।"

"त्यो बाबुआमाले मलाई अँगालो हालेको क्षण थियो।"

"त्यो विवाह भएको दिन थियो।"

"त्यो सन्तान जन्मिएको समय थियो।"

"त्यो प्रिय मानिसलाई सधैँका लागि गुमाएको दिन थियो।"

अर्थात् समयलाई अर्थ दिने घडी होइन, हाम्रा अनुभवहरू हुन्।

यिनै अनुभवहरू पछि गएर अतीत बन्छन्।

अतीतले मानिसलाई रुवाउँछ पनि, हँसाउँछ पनि

मानिसको जीवनमा सबैभन्दा धेरै प्रभाव पार्ने कुरा भविष्य होइन, अतीत हो।

कुनै पुरानो गीत सुन्दा किन आँखा रसाउँछ?

कुनै पुरानो फोटो हेर्दा किन मुस्कान आउँछ?

किन बाल्यकालको घर सम्झिँदा मन भारी हुन्छ?

किन कुनै व्यक्तिको सम्झनाले आज पनि निद्रा हराउँछ?

किनकि अतीत कहिल्यै मर्दैन।

ऊ सम्झनाको रूपमा हाम्रो मनमा सधैँ बाँचेको हुन्छ।

र यही अतीतले हामीलाई कहिले खुशी बनाउँछ, कहिले दुःखी।

तर एउटा कुरा हामी प्रायः बिर्सन्छौँ।

सुन्दर अतीत चाहने हो भने आजको वर्तमान सुन्दर बनाउनुपर्छ।

भविष्यको चिन्ताले वर्तमान नबिगारौँ

हामीमध्ये धेरै मानिस भविष्यको चिन्तामा वर्तमान बाँच्न बिर्सिन्छौँ।

"भोलि के होला?"

"यदि असफल भएँ भने?"

"यदि पैसा कमाउन सकिनँ भने?"

"यदि कसैले साथ छोड्यो भने?"

यस्ता हजारौँ प्रश्नले आजको खुशी खोसिदिन्छन्।

तर सत्य के हो भने,

भविष्य कसैले देखेको छैन।

भविष्यको चिन्ताले भविष्य बदलिँदैन।

तर वर्तमान बिग्रियो भने भविष्य आफैँ बिग्रिन्छ।

आज राम्रो बाँच्यौँ भने भोलिको अतीत पनि सुन्दर हुन्छ।

आज सम्बन्ध जोगायौँ भने भोलि सम्झनाहरू पनि मीठा हुन्छन्।

आज माफी दिन सिक्यौँ भने भोलि पश्चाताप कम हुन्छ।

सबैभन्दा ठूलो गल्ती—रिसलाई वर्षौँसम्म बोकेर हिँड्नु

हामी धेरैजसो मानिसहरू एउटा गल्ती गर्छौँ।

कसैले एउटा नराम्रो कुरा गर्यो।

हामी रिसायौँ।

बोलचाल बन्द गर्यौँ।

वर्षौँसम्म मनमा घृणा राख्यौँ।

अहंकारलाई सम्बन्धभन्दा ठूलो बनायौँ।

त्यो व्यक्ति आफ्नो जीवनमा अघि बढ्यो।

तर हामी भने त्यही पुरानो घटनामा अड्किरह्यौँ।

सोच्नुस् त,

हामीले आफ्नो वर्तमान कसका लागि बिगारिरहेका छौँ?

हामी आफैँका लागि।

अतीत परिवर्तन हुँदैन।

तर वर्तमान परिवर्तन गर्न सकिन्छ।

त्यसैले कहिलेकाहीँ माफी दिनु हार होइन।

बरु त्यो आफ्नै मनलाई स्वतन्त्र बनाउने सबैभन्दा ठूलो साहस हो।

विज्ञानले पनि परिवर्तनको कुरा गर्छ

विज्ञानका अनुसार हाम्रो शरीरका धेरैजसो कोषहरू (Cells) समयसँगै परिवर्तन भइरहन्छन्। लगभग सात वर्षको अवधिमा शरीरका अधिकांश कोषहरू नयाँ बन्छन्।

अर्थात् आजको शरीर सात–आठ वर्षअघिको शरीर होइन।

हाम्रो छाला बदलिएको छ।

रगत बदलिएको छ।

हड्डीहरू पनि निरन्तर परिवर्तन भइरहेका छन्।

तर एउटा कुरा अझै पुरानै छ।

हाम्रो मन।

हामी आज पनि दस वर्षअघिको अपमान सम्झेर दुखी हुन्छौँ।

पन्ध्र वर्षअघिको धोका सम्झेर रिसाउँछौँ।

बीस वर्षअघिको गल्ती सम्झेर आफैँलाई दोष दिन्छौँ।

जब शरीर नै उही छैन भने,

किन हामी पुरानो पीडालाई अहिले पनि बोकेर हिँडिरहेका छौँ?

के त्यो बोझ बोकिरहनु आवश्यक छ?

जीवनलाई हलुका बनाउन सिकौँ

जीवन धेरै छोटो छ।

हामी जन्मिँदा केही लिएर आएका थिएनौँ।

जाँदा पनि केही लिएर जाने छैनौँ।

धन यहीँ रहन्छ।

घर यहीँ रहन्छ।

गाडी यहीँ रहन्छ।

पद यहीँ रहन्छ।

नाम पनि बिस्तारै समयसँगै हराउँदै जान्छ।

एक दिन हाम्रो शरीर पनि यहीँ छोडेर जानेछ।

त्यसपछि किन यति धेरै घमण्ड?

किन यति धेरै स्वार्थ?

किन यति धेरै घृणा?

हामीले जित्न खोजेको युद्ध अन्ततः कसका लागि हो?

जीवन ऐना जस्तै हो

एउटा पुरानो भनाइ छ—

"जीवन ऐना हो।"

तपाईं मुस्कुराउनुभयो भने ऐनाले पनि मुस्कुराउँछ।

तपाईं रिसाउनुभयो भने ऐनाले पनि रिसाएको अनुहार देखाउँछ।

जीवन पनि त्यस्तै हो।

यदि तपाईंले अरूलाई सम्मान दिनुभयो भने कुनै न कुनै रूपमा त्यो सम्मान तपाईंमै फर्किन्छ।

यदि तपाईंले प्रेम दिनुभयो भने प्रेम पनि फर्केर आउँछ।

यदि तपाईंले घृणा छर्नुभयो भने अन्ततः त्यही घृणाले तपाईंको आफ्नै मन जलाउँछ।

त्यसैले संसार बदल्नुभन्दा पहिले आफ्ना विचार बदल्न सिकौँ।

आजबाट सुरु गरौँ

यदि तपाईंको अतीत पीडादायी छ भने त्यसलाई स्वीकार गर्नुहोस्।

त्यसबाट सिक्नुहोस्।

तर त्यसैमा बाँधिएर नबस्नुहोस्।

आज एउटा फोन गर्नुहोस्, जसलाई वर्षौँदेखि गर्नुभएको छैन।

आज कसैलाई "माफ गर" भन्नुहोस्।

आज बाबुआमासँग केही समय बिताउनुहोस्।

आज साथीलाई धन्यवाद भन्नुहोस्।

आज आफ्ना छोराछोरीसँग मन खोलेर हाँस्नुहोस्।

आज आफूलाई पनि माफ गर्नुहोस्।

किनकि आजको वर्तमान नै भोलिको अतीत बन्नेछ।

तपाईं आज जे बाँच्नुहुन्छ, भोलि त्यही सम्झनाको रूपमा फर्केर आउनेछ।

अन्तिम कुरा

यदि जीवनलाई साँच्चै सुखी बनाउने हो भने एउटा नियम सम्झनुहोस्—

बितेको समयलाई बदल्न सकिँदैन, तर बाँकी समयलाई सुन्दर बनाउन सकिन्छ।

समय कसैको साथी पनि होइन, शत्रु पनि होइन। समय त निष्पक्ष छ। उसले सबैलाई बराबर अवसर दिन्छ। फरक यत्ति हो—कसैले त्यसलाई मूल्यवान् सम्झेर सदुपयोग गर्छ, कसैले बेवास्ता गरेर गुमाउँछ।

त्यसैले आजदेखि एउटा निर्णय गरौँ।

नकारात्मक सोचभन्दा सकारात्मक सोच रोजौँ।

घृणाभन्दा प्रेम रोजौँ।

अहंकारभन्दा विनम्रता रोजौँ।

र अतीतको पीडाभन्दा वर्तमानको मुस्कान रोजौँ।

किनकि एक दिन हामी सबै यो संसार छोडेर जानेछौँ। तर हाम्रो बोली, हाम्रो व्यवहार, हाम्रो प्रेम र हामीले बाँडेको समय भने अरूको सम्झनामा बाँचिरहनेछ।

समयलाई रोक्न सकिँदैन, तर समयभित्र बिताएका क्षणहरूलाई अर्थपूर्ण बनाउन सकिन्छ। र अन्ततः मानिसले बाँचेको वर्ष गन्ने होइन, ती वर्षहरूमा बाँचेका सुन्दर क्षणहरू सम्झिन्छ।